Phân loại
Các loại chao đèn — phân theo hình dáng, chất liệu và kiểu lắp
Trước khi bắt tay làm, cần biết các loại chao đèn để chọn đúng kiểu phù hợp với không gian và với tay nghề của mình. Chao đèn (còn gọi là chụp đèn) được phân loại theo ba trục chính: theo hình dáng, theo chất liệu vải, và theo kiểu lắp / vị trí dùng.
1. Phân theo hình dáng
Trên dưới cùng đường kính, thân thẳng đứng. Dễ làm nhất, hợp người mới tập — vải chỉ cần một mảnh chữ nhật cuốn quanh khung.
Đáy rộng, miệng trên hẹp. Tỏa sáng xuống tốt, cổ điển — nhưng vải phải cắt theo hình quạt (rẻ quạt), khó hơn trụ.
Giống nón nhưng rất thấp và vành rộng, độ dốc lớn. Tán sáng rộng xuống mặt bàn — hợp đảo bếp, bàn ăn.
Thân cong tròn hoặc phình bụng. Đẹp nhưng khó nhất với người tự làm vì vải phải ôm mặt cong — thường cần ghép nhiều múi.
2. Phân theo chất liệu vải
Chất liệu quyết định ánh sáng và độ khó khi tự làm. Vải càng dày càng dễ căng phẳng nhưng thấu sáng kém; vải mềm cho ánh sáng đẹp nhưng đòi tay nghề. Bốn nhóm vải phổ biến (trong số 9 chất liệu vải mà xưởng gia công dùng):
Dày, thô mộc, đứng form tốt — dễ căng phẳng, ít nhăn. Hợp người mới tự làm và phong cách rustic, cafe vintage.
Vân xước tự nhiên, thấu sáng dịu. Mềm hơn canvas nên cần căng đều tay để không chùng. Hợp ánh sáng ấm phòng ngủ, nhà hàng.
Tone trầm, vân không đều đặc trưng thủ công Việt — bestseller. Mềm, đòi tay nghề căng và xử lý viền (viền 2 lớp đũi) gọn gàng.
Bóng, mịn, sang trọng nhưng rất trơn và dễ tạo nếp — khó căng phẳng nhất với người tự làm. Hợp không gian cao cấp, fine-dining.
3. Phân theo kiểu lắp / vị trí dùng
Cùng một dáng chao nhưng cách lắp đặt sẽ khác nhau về hướng đui và phần hở đáy. Ba kiểu lắp phổ biến:
Đặt lên thân đèn để bàn — đui hướng lên, chao úp xuống. Kích thước nhỏ vừa, phổ biến nhất khi tự làm tại nhà.
Xem chi tiết →Treo từ trần xuống qua dây — đui hướng xuống, chao có thể hở đáy để rọi sáng cục bộ xuống bàn ăn, đảo bếp.
Xem chi tiết →Gắn tường, thường là nửa chao (half shade) áp sát tường — chỉ tỏa sáng ra phía trước và lên/xuống.
Xem chi tiết →Quy trình
Cách làm chao đèn vải — 6 bước từ khung đến lắp đui
Dưới đây là cách làm chao đèn vải cơ bản cho người tự làm tại nhà. Quy trình áp dụng cho dáng trụ và nón đơn giản — các dáng cong (cầu, chuông) hoặc kỹ thuật khó (xếp li) sẽ phức tạp hơn nhiều. Lưu ý: các thông số dưới đây mang tính hướng dẫn chung, kích thước cụ thể tùy khung và vải bạn dùng.
Đo đường kính trên, đường kính dưới và chiều cao của khung sắt. Khung là phần quyết định độ bền: khung sắt hàn chắc, phủ sơn chống gỉ sẽ giữ form lâu trong môi trường ẩm hoặc máy lạnh. Khung càng tròn đều, vải căng càng phẳng. Với chao trụ chỉ cần khung 2 vòng tròn nối bằng nan dọc; chao nón/cầu cần khung định hình theo độ cong.
Chọn vải theo độ thấu sáng và độ đứng form bạn muốn. Vải dày (bố, canvas) đứng form, dễ làm; vải mềm (linen, đũi, lụa) cho ánh sáng đẹp hơn nhưng khó căng phẳng. Với người mới, nên bắt đầu bằng vải bố hoặc canvas. Nếu muốn ánh sáng ấm dịu, chọn linen tông sáng. Tránh vải quá mỏng hoặc co giãn nhiều vì sẽ chùng sau khi căng.
Trải vải, đo theo chu vi khung (chiều dài = chu vi vòng tròn + khoảng gối mép ~2-3cm; chiều cao = chiều cao khung + phần gập mép trên và dưới). Luôn cắt dư mép để gập gọn — đây là lỗi người mới hay mắc khi cắt sát viền làm vải hụt, lộ keo. Với chao nón/côn, vải cắt theo hình rẻ quạt thay vì chữ nhật; nên dựng mẫu giấy thử trước khi cắt vải thật.
Có hai cách: dán bằng keo chuyên dụng (nhanh, phổ biến) hoặc may bọc lên khung. Quấn vải quanh khung, cố định mép gối chồng lên nhau. Căng từ từ, đều tay theo cả hai vòng trên — dưới để vải không bị xô lệch hay nhăn. Một mẹo thường dùng là cố định 4 điểm đối xứng trước (12h, 6h, 3h, 9h) rồi mới căng dần các khoảng giữa.
Gập phần vải dư ở mép trên và mép dưới vào trong, dán hoặc may cố định để viền sắc gọn. Viền là chi tiết phân biệt chao đẹp và chao nghiệp dư: viền nhăn, lộ keo làm hỏng tổng thể. Xưởng chuyên thường làm viền 2 lớp (ví dụ viền 2 lớp đũi) để mép dày dặn, che hết phần thô. Dùng cọ/que miết phẳng đường viền khi keo còn ướt.
Lắp đui đèn phù hợp — phổ biến là đui E27 (chuẩn Việt Nam) hoặc chuẩn Mỹ lỗ 10mm. Dùng bóng LED thay vì sợi đốt để chao vải không bị nóng, an toàn cho vải. Bật thử: kiểm tra ánh sáng có đều không, có lộ điểm nóng (hot spot) của bóng không. Nếu thấy sáng loang lổ, có thể lót thêm lớp nhựa PVC liner mỏng bên trong để tán sáng đều như chao xưởng.
Mẹo: nếu bạn chỉ cần thay phần vải cũ đã ố/rách mà khung còn tốt, không nhất thiết làm lại từ đầu — có thể tham khảo dịch vụ thay chụp đèn vải để giữ lại khung và chỉ đổi lớp vải mới.
Quyết định
Tự làm hay đặt xưởng gia công?
Tự làm chao đèn vải rất đáng thử nếu bạn cần 1-2 chiếc để trang trí nhà theo gu riêng và thích trải nghiệm thủ công. Nhưng khi cần số lượng lớn, độ bền cao hoặc đồng bộ cả một dự án (khách sạn, nhà hàng, cafe), thì đặt xưởng gia công sẽ tiết kiệm thời gian và cho chất lượng ổn định hơn. Bảng dưới đây so sánh trực tiếp:
- Chỉ cần 1-2 chiếc trang trí cho nhà ở
- Thích trải nghiệm thủ công, làm theo gu riêng
- Chọn dáng đơn giản (trụ, nón) và vải dày dễ căng
- Không yêu cầu độ bền cao hay tính đồng bộ
- Số lượng lớn, cần đồng bộ cả dự án khách sạn / nhà hàng
- Cần khung sơn tĩnh điện chống gỉ, độ bền cao
- Dáng khó (cầu, xếp li, empire) hoặc viền 2 lớp sắc gọn
- Muốn bảo hành và chất lượng ổn định từng chiếc
Cần làm số lượng lớn hoặc dáng khó?
Xưởng Denvai tại Đông Anh, Hà Nội nhận gia công chụp đèn vải theo yêu cầu: 9 chất liệu, 18 hình dáng, khung sơn tĩnh điện, bảo hành 12 tháng, giao toàn quốc. Gửi mẫu hoặc bản vẽ qua Zalo để được tư vấn và báo giá. Bạn cũng có thể xem thêm các mẫu đèn vải trang trí hiện có.
